ارزش ذاتی سکه

قیمت سکه روی تابلو، قیمت یک قطعه است. ارزش ذاتی، قیمت همان فلز داخل آن قطعه است، اگر آن فلز را با نرخ گرم ۱۸ عیار بازار ایران بسنجید و خلوص واقعی مسکوک را ۹۰۰ در هزار بگیرید، نه ۷۵۰. این صفحه حول همان ذاتی می‌چرخد. حباب — یعنی فاصلهٔ قیمت معامله از ذاتی — اختیاری است و اگر بخواهید فقط کف فلز را ببینید، می‌توانید قیمت بازار را خالی بگذارید. برای تفسیر حباب و مقایسهٔ درصد بین نیم و ربع، ابزار حباب سکه مسیر تخصصی‌تر است؛ اینجا ذاتی را خط به خط می‌سازیم تا بدانید هر رقم از کجا آمده.

فرمولی که موتور این ابزار است، در یک خط جمع می‌شود: قیمت گرم ۱۸ تقسیم بر ۰٫۷۵، ضرب در ۰٫۹، ضرب در وزن همان قطعه. تقسیم بر ۰٫۷۵ چون ۱۸ عیار یعنی ۷۵۰ در هزار طلا در هر گرم آلیاژ. ضرب در ۰٫۹ چون سکهٔ بانکی ایران ۹۰۰ در هزار است. ضرب در وزن چون ذاتی «کل قطعه» است نه «هر گرم به‌تنهایی». اگر یکی از این سه ضریب را جابه‌جا کنید، ذاتی با واقعیت مسکوک فاصله می‌گیرد و هر حبابی که بعداً بسازید روی پایهٔ لرزان می‌نشیند.

چرا ۹۰۰ را با ۱۸ عیار عوض نمی‌کنیم

اشتباه رایج این است که وزن سکه را مستقیم در قیمت گرم ۱۸ ضرب کنند. آن کار انگار می‌گوید سکه همان آلیاژ ویترین است. ویترین ۷۵۰ در هزار است؛ سکهٔ تمام و نیم و ربع ۹۰۰ در هزار. در هر گرم سکه، ۰٫۹ گرم طلای خالص هست، در هر گرم ۱۸ عیار، ۰٫۷۵. نسبت ۰٫۹ به ۰٫۷۵ برابر ۱٫۲ است. پس هر گرم آلیاژ سکه، از نظر سهم طلا، ۲۰ درصد بیشتر از هر گرم ۱۸ عیار طلا دارد. حذف ضرب در ۰٫۹ یا جایگزینی ۷۵۰ به‌جای ۹۰۰، ذاتی را حدود یک‌ششم کم نشان می‌دهد. در تمام ۸٫۱۳۳ گرمی، این خطا میلیون‌ها تومان است، نه رُند کردن.

۲۲ عیار (~۹۱۷) را هم با ۹۰۰ یکی نگیرید. قرارداد مسکوک بانکی در این ابزار ۹۰۰ ثابت است تا کسی خلوص را دستی وارد نکند و ۷۵۰ ننویسد. اگر روزی نوع دیگری از مسکوک با خلوص متفاوت وارد محاسبه شود، باید کل زنجیره از نو تعریف شود؛ تا آن روز، ۹۰۰ خط قرمز است.

وزن‌های ثابت در این ابزار

خوراک قیمت، وزن جدا نمی‌فرستد. برای همین وزن‌ها در محاسبه ثابت‌اند:

• تمام (امامی یا بهار آزادی): ۸٫۱۳۳ گرم
• نیم: ۴٫۰۶۶۵ گرم — دقیقاً نصف ۸٫۱۳۳
• ربع: ۲٫۰۳۳۲۵ گرم — دقیقاً نصف نیم
• سکه یک‌گرمی: ۱٫۰ گرم — تا وقتی دادهٔ وزن در خوراک نیاید

امامی و بهار از نظر فلز یکی‌اند؛ اختلاف قیمت بازارشان حباب و تقاضاست، نه گرم. اگر جایی ۸٫۱۳۶ یا رقم نزدیک شنیدید، برای این ابزار معیار ۸٫۱۳۳ است تا دو تمام با یک ذاتی مقایسه شوند. تغییر چند هزارم گرم در ذاتی کوچک است؛ مهم این است که برای هر دو طرح یک عدد به کار برود.

گام اول: از گرم ۱۸ به طلای خالص

قیمت گرم ۱۸، بهای یک گرم آلیاژ ۷۵۰ است. برای رسیدن به «قیمت هر گرم طلای خالص در همین تابلو»، تقسیم بر ۰٫۷۵ لازم است. مثال آموزشی: اگر گرم ۱۸ سه میلیون تومان باشد — این عدد ساختگی است، نه نرخ امروز — خالص می‌شود چهار میلیون تومان برای هر گرم ۹۹۹ نظری. هنوز سکه نیست؛ فقط نرخ تبدیل آلیاژ ویترین به خالص است.

ورودی باید نرخ فلز ۱۸ باشد، نه تمام‌شدهٔ انگشتر با اجرت. اگر اجرت را قاطی کرده‌اید، ذاتی سکه را با دستمزد زرگر باد کرده‌اید. برای خواندن فاکتور زیور و تفکیک فلز از اجرت، محاسبهٔ فاکتور ۱۸ عیار مسیر جداگانه دارد. این ابزار فرض می‌کند عددی که می‌دهید، همان گرم ۱۸ مرجع بازار سکه است که معمولاً از تابلوی طلا یا حجره می‌آید.

گام دوم: از خالص به آلیاژ ۹۰۰

هر گرم مسکوک ۹۰۰، ۰٫۹ گرم خالص دارد. پس «ارزش هر گرم آلیاژ سکه» می‌شود قیمت خالص ضرب در ۰٫۹. روی کاغذ: گرم ۱۸ ÷ ۰٫۷۵ × ۰٫۹. میانبر «گرم ۱۸ × ۱٫۲» همان دو قدم است، به شرطی که بدانید ۱٫۲ از نسبت ۹۰۰ به ۷۵۰ آمده. میانبر بدون فهم، وقتی کسی ۷۵۰ را جای ۹۰۰ بگذارد، دوباره همان یک‌ششم خطا برمی‌گردد.

گام سوم: ضرب در وزن قطعه

ذاتی تمام = (گرم ۱۸ ÷ ۰٫۷۵ × ۰٫۹) × ۸٫۱۳۳. ذاتی نیم = همان نرخ × ۴٫۰۶۶۵. ذاتی ربع = همان نرخ × ۲٫۰۳۳۲۵. ذاتی یک‌گرمی = همان نرخ × ۱٫۰. نرخ هر گرم ۹۰۰ برای همه یکسان است؛ فقط ضریب وزن عوض می‌شود. بنابراین نیم از نظر فلز دقیقاً نصف تمام است؛ اگر بعداً حباب اضافه کنید، ممکن است درصد حباب نصف نباشد، چون بازار برای شکل سکه پول جدا می‌دهد.

یک دفترچهٔ فرضی برای دیدن اعداد

با گرم ۱۸ فرضی سه میلیون تومان:

• نرخ هر گرم خالص: ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
• نرخ هر گرم آلیاژ ۹۰۰: ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان
• ذاتی تمام: ۲۹٬۲۷۸٬۸۰۰ تومان
• ذاتی نیم: ۱۴٬۶۳۹٬۴۰۰ تومان
• ذاتی ربع: ۷٬۳۱۹٬۷۰۰ تومان
• ذاتی یک‌گرمی: ۳٬۶۰۰٬۰۰۰ تومان

هیچ‌کدام از این ارقام نرخ زنده نیست. فقط ترتیب ضرب را نشان می‌دهند. اگر قیمت بازار تمام را ۳۲ میلیون فرض کنید، حباب تومانی ۲٬۷۲۱٬۲۰۰ و حباب درصدی نسبت به ذاتی حدود ۹٫۳ درصد می‌شود. درصد را همیشه بر ذاتی بگیرید، نه بر قیمت بازار؛ وگرنه مقایسهٔ نیم و ربع به‌هم می‌ریزد. جزئیات درصد و روانشناسی قطعات کوچک در صفحهٔ حباب آمده؛ اینجا فقط یادآوری می‌کنیم که ذاتی مخرج است.

ذاتی برای چه سؤال‌هایی جواب می‌دهد

ارث و تقسیم

وقتی چند وارث می‌خواهند «ارزش طلای داخل» را بدون بحث حباب تقسیم کنند، ذاتی مشترک است. سهم هر نفر از یک تمام می‌تواند بر اساس ذاتی ۲۹ میلیون (در فرض بالا) باشد، نه بر اساس ۳۲ میلیون بازار. حباب ممکن است موقع فروش جمع شود یا بماند؛ تقسیم بر پایهٔ ذاتی عدالت فلزی را جدا از عدالت بازار نگه می‌دارد.

بیمه و ثبت موجودی

برخی موجودی‌ها را «به نرخ فلز» ثبت می‌کنند تا نوسان حباب، ترازنامه را هر روز تکان ندهد. ذاتی خروجی این ابزار، با یک ورودی گرم ۱۸، برای همان ثبت مناسب است. اگر بیمه‌نامه «ارزش بازار» می‌خواهد، باید قیمت معامله را جدا بنویسید.

آستانهٔ ذوب

ذوب فقط وقتی منطقی است که قیمت بازار از ذاتی + هزینهٔ ذوب + ریسک پایین‌تر باشد. ذاتی عدد اول است، نه آخر. ابزار هزینهٔ ذوب را حدس نمی‌زند؛ شما باید کارمزد کارگاه را کنار ذاتی بگذارید. اگر حباب منفی شد — قیمت زیر ذاتی — بازار می‌گوید فلز از قیمت قطعه گران‌تر است، نه اینکه «سکه ارزان شده».

گرم ۱۸ را از کجا بردارید

ذاتی به یک نرخ گرم ۱۸ حساس است. نرخ حجره، نرخ اتحادیه، نرخ آنلاین، و نرخی که از انس و دلار ساخته‌اید، چهار زمینهٔ متفاوت‌اند. اگر گرم ۱۸ را از مسیر اونس بسازید و قیمت سکه را از مغازهٔ محلی بردارید، ذاتی و حباب مخلوط دو بازار است. یا هر دو را از یک ساعت بردارید، یا روی خروجی بنویسید ذاتی از کدام گرم ۱۸ آمده.

تابلوی زندهٔ سکه و طلا در بخش سکه و بخش طلا است. این متن جای آن تابلو را نمی‌گیرد. هیچ عدد فرضی این صفحه را به‌جای نرخ امروز در ذهن نگه ندارید.

حباب اختیاری؛ ذاتی اجباری

اگر قیمت بازار را وارد کنید، تفاضل بازار منهای ذاتی حباب نامیده می‌شود. مثبت یعنی بالای فلز؛ منفی یعنی زیر فلز. علامت، دستور خرید یا فروش نیست. اگر فقط ذاتی می‌خواهید، قیمت بازار را خالی بگذارید یا از فیلدش عبور کنید — بسته به طراحی فرم. هدف این صفحه این است که ذاتی را حتی بدون حباب هم کامل ببینید.

برای مقایسهٔ «با همان پول سکه بخرم یا گرم ۱۸»، ابزار سکه در برابر طلای ۱۸ مسیر دیگری است؛ آنجا تعداد و گرم با یک بودجهٔ نقدی کنار هم می‌آیند. اینجا روی یک قطعه یا چند قطعه با وزن ثابت تمرکز داریم.

تمام امامی در برابر تمام بهار

ذاتی یکسان؛ قیمت بازار ممکن است متفاوت. اگر برای هر دو یک گرم ۱۸ بدهید، خروجی ذاتی برابر است. تفاوت قیمت معامله فقط حباب متفاوت می‌سازد. انتخاب بین دو طرح با سؤال «کدام ذاتی بالاتر است» بی‌معناست. سؤال درست: کدام حباب موقع فروش پایدارتر است و اختلاف خرید و فروش کدام در حجرهٔ شما باریک‌تر است.

سکه یک‌گرمی و قفل ۱٫۰ گرم

تا وقتی خوراک وزن جدا نفرستد، یک‌گرمی با ۱٫۰ گرم حساب می‌شود. یک درصد خطا در وزن واقعی، یک درصد خطا در ذاتی است. ربع وزن دقیق از کاتالوگ دارد؛ یک‌گرمی وزن قراردادی دارد. مقایسهٔ ذاتی ربع با یک‌گرمی باید این قید را در نظر بگیرد.

اشتباه‌هایی که ذاتی را خراب می‌کنند

1. ضرب مستقیم وزن در گرم ۱۸ بدون ۰٫۷۵ و ۰٫۹
2. استفاده از عیار ۱۸ برای وزن سکه
3. قاطی کردن گرم ۱۸ ویترین با گرم ۱۸ ساخته‌شده از انس
4. وزن متفاوت برای امامی و بهار در یک مقایسه
5. گرد کردن میانی قبل از ضرب نهایی — اگر ابزار گرد می‌کند، همهٔ مراحل را یکجا ببینید

هر مورد، ذاتی را سیستماتیک جابه‌جا می‌کند. قبل از بحث حباب، فرمول را یک بار با ماشین‌حساب دستی چک کنید.

ذاتی و سبد دارایی

ذاتی به شما نمی‌گوید چند درصد سکه در سبد باشد. فقط می‌گوید اگر سکه دارید، چند تومان از آن فلز خالص است. برای پخش بودجه بین طلا، سکه، سپرده و صندوق با فرضیات خودتان، مقایسهٔ چهار سبد و برای «این مبلغ چند واحد می‌شود» بدون وزن‌دهی، تقسیم مبلغ ثابت را ببینید. سه ابزار سه سؤال متفاوت‌اند.

اگر بخشی از پس‌انداز در صندوق‌های سرمایه‌گذاری است، ذاتی سکه ربطی به NAV واحد ندارد. سکه و صندوق را با یک خط جمع نکنید مگر در ابزار مقایسه که فرضیات را خودتان وارد می‌کنید.

چه چیزی این ابزار نمی‌گوید

پیش‌بینی فردا، توصیهٔ خرید، نام بهترین فروشنده، هزینهٔ کارمزد حجره، مالیات، و سود نگه‌داری را اینجا نمی‌بینید. ذاتی عکس «فلز داخل قطعه با این گرم ۱۸» است. فردا گرم ۱۸ عوض شود، ذاتی همان قطعه هم عوض می‌شود حتی اگر قیمت بازار سکه ثابت بماند — چون کف فلز جابه‌جا شده.

برای دیدن حباب به‌عنوان پدیدهٔ بازار — نه فقط تفاضل — و برای درک چرا ربع درصد درشت‌تری دارد، حتماً یک بار حباب سکه را بخوانید. آن صفحه از ذاتی عبور می‌کند تا به رفتار خریدار برسد؛ این صفحه در ذاتی می‌ماند تا پایهٔ محاسبه محکم شود.

جمع‌بندی عملی

ورودی: قیمت گرم ۱۸. خروجی اصلی: ارزش ذاتی هر قطعه با وزن ۸٫۱۳۳ / ۴٫۰۶۶۵ / ۲٫۰۳۳۲۵ / ۱٫۰. فرمول: ÷ ۰٫۷۵، × ۰٫۹، × وزن. خلوص ۹۰۰ نه ۷۵۰. حباب اگر خواستید: بازار منهای ذاتی. نرخ را از یک منبع و یک ساعت بردارید، با سکه و طلا هم‌زمان نگاه کنید، و عددهای آموزشی این متن را جای تابلو نگذارید.