جدول نرخ سود سپرده

این صفحه یک ماشین‌حساب کوچک و یک جدول راهنماست، و هر دو یک کار مشخص انجام می‌دهند: نشان دادن اینکه اگر مبلغی را با یکی از دو سقف رایج بخشنامهٔ نرخ سود بانکی بسنجید، در هر ماه حداکثر چه عددی را باید انتظار داشته باشید. خروجی ابزار، عددی است که بانک‌ها طبق مقررات نباید از آن بالاتر بروند؛ نه عددی که لزوماً همان را در قرارداد شما می‌نویسند. اگر این تفاوت را از همین ابتدا در ذهن نگه دارید، باقی صفحه ساده است.

آنچه این ابزار نیست را هم همین‌جا بگوییم. فهرست کامل نرخ‌های بیست و هشت بانک و توضیح بانک به بانک، کار جدول سود سپرده بانکی ۱۴۰۵ است. جدول آمادهٔ مبالغ پرجستجو از پنجاه میلیون تا یک میلیارد تومان، کار صفحهٔ سود ماهانهٔ مبالغ است. ابزار حاضر جای هیچ‌کدام را نمی‌گیرد؛ کمک می‌کند هر مبلغ دلخواهی را، که شاید در آن جدول‌ها نباشد، در چند ثانیه با همان قاعده محاسبه کنید.

دو ورودی، یک خروجی

فرم ابزار فقط دو خانه دارد. خانهٔ اول «مبلغ تومان» است و خانهٔ دوم فهرست کشویی «سقف مصوب». در فهرست دو گزینه هست:

• کوتاه‌مدت عادی، با نرخ اسمی سالانهٔ ۵ درصد. این سقف رایج برای حساب‌هایی است که پول در آن‌ها قفل نیست و سود معمولاً روی کمترین موجودی دوره محاسبه می‌شود.
• یک‌ساله، با نرخ اسمی سالانهٔ ۲۰٫۵ درصد. این سقف رایج سپردهٔ سرمایه‌گذاری با مدت یک سال است که در طول قرارداد دست‌نخورده بماند.

به محض تغییر هر کدام از این دو خانه، دو ردیف خروجی به‌روز می‌شود: «نرخ اسمی سالانه» که همان درصد انتخاب‌شده است، و «برآورد ماهانهٔ ساده» به تومان. زیر خروجی، یادداشت کوتاه همان سقف می‌آید که یادآوری می‌کند شعبه ممکن است کمتر بدهد یا شکست زودهنگام نرخ را پایین بیاورد. بالای فرم هم تاریخ آخرین بازبینی سقف‌ها نوشته شده که در زمان نگارش این متن مهر ۱۴۰۵ است.

فرمول دقیق، بدون هیچ لایهٔ پنهان

عدد ماهانه از یک تقسیم ساده به دست می‌آید: مبلغ ضربدر نرخ سالانه، تقسیم بر صد، تقسیم بر دوازده. هیچ فرض دیگری در محاسبه نیست. نه تعداد روزهای ماه در نظر گرفته می‌شود، نه مالیات، نه کارمزد، نه سود مرکب.

چند عدد که با همین فرمول به دست می‌آید و می‌توانید با ابزار تطبیق دهید:

• یک میلیارد تومان با سقف یک‌ساله: حدود ۱۷ میلیون و ۸۳ هزار تومان در ماه.
• یک میلیارد تومان با سقف کوتاه‌مدت: حدود ۴ میلیون و ۱۶۷ هزار تومان در ماه.
• پانصد میلیون تومان با سقف یک‌ساله: حدود ۸ میلیون و ۵۴۲ هزار تومان.
• صد میلیون تومان با سقف یک‌ساله: حدود یک میلیون و ۷۰۸ هزار تومان.

دلیل انتخاب سود ساده این است که بخشنامه‌ها نرخ را به صورت اسمی سالانه اعلام می‌کنند و بانک‌ها سود سپردهٔ سرمایه‌گذاری را معمولاً ماهانه و بدون اضافه کردن به اصل پرداخت می‌کنند. اگر سود ماهانه به حساب جاری یا کوتاه‌مدت شما برود و همان‌جا بماند، مرکب نمی‌شود. پس برای سپرده‌گذار عادی، عدد ساده به واقعیت نزدیک‌تر است.

اگر سود را دوباره سپرده کنید، عدد چقدر عوض می‌شود

کسی که هر ماه سود دریافتی را بلافاصله در سپردهٔ یک‌سالهٔ جدیدی می‌گذارد، عملاً سود مرکب ماهانه می‌سازد. با نرخ اسمی ۲۰٫۵ درصد، بازدهی مؤثر سالانه در این حالت حدود ۲۲٫۵ درصد می‌شود. با نرخ ۵ درصد کوتاه‌مدت، اثر مرکب ناچیز است و بازدهی مؤثر حدود ۵٫۱ درصد درمی‌آید. ابزار این حالت را محاسبه نمی‌کند، به سه دلیل: اول، اغلب بانک‌ها برای سپرده‌گذاری مجدد مبلغ‌های کوچک حداقل مبلغ دارند و سود یک ماه به آن نمی‌رسد. دوم، هر سپردهٔ جدید با نرخ همان روز افتتاح بسته می‌شود که شاید با نرخ اولیه برابر نباشد. سوم، نشان دادن عدد بزرگ‌تر مرکب، برداشتی خوش‌بینانه می‌سازد که برای بیشتر کاربران واقعی نیست.

اگر خودتان این کار را منظم انجام می‌دهید، خروجی ابزار را حد پایین بدانید و اختلاف حدود دو واحد درصدی را به حساب انضباط سپرده‌گذاری مجدد بگذارید.

پارامتر amount در نشانی صفحه

ابزار مبلغ را می‌تواند از نشانی صفحه بخواند. اگر به انتهای نشانی عبارت ?amount=500000000 را اضافه کنید، صفحه با پانصد میلیون تومان در خانهٔ مبلغ باز می‌شود. این ویژگی برای سه کار مفید است: فرستادن یک محاسبهٔ مشخص برای کسی دیگر، ذخیرهٔ نشانی در نشانک‌های مرورگر برای مبلغی که مرتب چک می‌کنید، و پیوند دادن از یک متن دیگر به عدد دقیق.

چند نکته دربارهٔ قالب این پارامتر:

• مبلغ به تومان است، نه ریال. اگر عدد ریالی را بدون تقسیم بر ده وارد کنید، خروجی ده برابر واقعی می‌شود.
• رقم‌های لاتین و رقم‌های فارسی هر دو پذیرفته می‌شوند و ویرگول لاتین به عنوان جداکنندهٔ هزارگان نادیده گرفته می‌شود. جداکنندهٔ فارسی «٬» و واژه‌هایی مثل «میلیون» یا «میلیارد» پذیرفته نمی‌شوند؛ عدد را کامل بنویسید.
• اگر پارامتر نباشد، مبلغ پیش‌فرض یک میلیارد تومان است، چون پرجستجوترین مبلغ در این خوشهٔ پرسش‌ها همین است.
• اگر مقدار، عدد مثبت نباشد، مثلاً صفر یا منفی یا متن، خروجی خالی می‌ماند و پیام «مبلغ باید عدد مثبت باشد» نمایش داده می‌شود.

پارامتر دیگری به نام band هم وجود دارد که سقف را انتخاب می‌کند. مقدار short سقف کوتاه‌مدت و مقدار year سقف یک‌ساله را باز می‌کند. اگر این پارامتر را نگذارید یا مقدار ناشناخته‌ای بدهید، سقف یک‌ساله انتخاب می‌شود. پس نشانی کامل برای دویست میلیون تومان در حساب کوتاه‌مدت چنین است: /tools/tables/bank-deposit-rates?amount=200000000&band=short.

یک یادآوری: پارامتر فقط مقدار اولیهٔ فرم را تعیین می‌کند. اگر بعد از باز شدن صفحه عدد را در فرم تغییر دهید، نشانی بالای مرورگر عوض نمی‌شود. برای اشتراک‌گذاری عدد جدید، پارامتر را دستی ویرایش کنید.

چرا سقف بخشنامه و نه عدد شعبه

نرخی که شعبه در قرارداد می‌نویسد به چند عامل بستگی دارد که هیچ‌کدام از بیرون قابل مشاهدهٔ قطعی نیست: مبلغ سپرده، رابطهٔ مشتری با بانک، سیاست همان ماه بانک در جذب منابع، نوع حساب و حتی شعبه. دو مشتری در یک روز و یک بانک ممکن است دو نرخ متفاوت بگیرند. اگر ابزار وانمود می‌کرد که نرخ هر بانک را می‌داند، عددی می‌داد که با رسید بسیاری از کاربران نمی‌خواند.

سقف مصوب اما مرزی است که در بخشنامه اعلام می‌شود و برای همه یکسان است. دانستن این مرز دو فایده دارد. اول، اگر پیشنهادی بسیار بالاتر از آن دیدید، می‌دانید یا محصول دیگری است، مثل گواهی سپردهٔ خاص با شرایط ویژه، یا اصلاً سپردهٔ بانکی نیست. دوم، اگر قرارداد شما پایین‌تر از سقف است، می‌دانید فاصله چقدر است و می‌توانید با بانک دیگری مقایسه کنید.

جدول بانک‌ها: نشانگر، نه نرخ

زیر ماشین‌حساب جدولی با ستون‌های «بانک»، «کوتاه‌مدت»، «یک‌ساله» و پیوند «برگ بانک» آمده است. در خانه‌های این جدول عدد درصدی نمی‌بینید و این عمدی است. هر خانه یک یادداشت کوتاه تحریریه است که مهم‌ترین نکتهٔ همان بانک را یادآوری می‌کند: اینکه روزشمار آن بانک قاعدهٔ جدا دارد، اینکه طرح ویژه‌اش را نباید با سقف مصوب قاطی کرد، اینکه یک صندوق هم‌نام وجود دارد که سپرده نیست، یا اینکه مؤسسهٔ اعتباری است و نه بانک. پیوند «برگ بانک» شما را به صفحه‌ای می‌برد که محصولات و قراردادهای همان بانک را بررسی کرده است.

چند نمونه از این یادداشت‌ها: برای مهر ایران نوشته شده «قرض‌الحسنه سود ندارد» چون حساب اصلی آن بانک سود علی‌الحساب نمی‌دهد و جایزهٔ قرعه‌کشی نرخ سپرده نیست. برای صادرات یادآوری شده که گنجینهٔ سپهر صندوق است و جای سپرده را نمی‌گیرد. برای ملل تأکید شده که سازوکار ضمانت سپرده در مؤسسهٔ اعتباری را با بانک تجاری یکی نگیرید. این یادداشت‌ها از داده‌گیری خودکار از سایت بانک‌ها نیامده‌اند؛ متن تحریریه‌اند و با همان تاریخ بازبینی بالای فرم به‌روز می‌شوند.

جدول هجده بانک و مؤسسه را پوشش می‌دهد، یعنی آن‌هایی که FinAI برایشان برگ اختصاصی دارد. برای فهرست کامل‌تر و توضیحات بیشتر، جدول ۲۸ بانک در بلاگ را ببینید.

چرا ۳۰ درصد در این ابزار نیست

در جستجوهای مربوط به سود بانکی، عدد ۳۰ درصد زیاد دیده می‌شود: «سود ۳۰ درصد بانک ملی»، «سپردهٔ ۳۰ درصد ملت»، «۳۰ درصد سپه». ممکن است انتظار داشته باشید این عدد به عنوان گزینهٔ سوم در فهرست کشویی باشد. نیست، و دلیلش این است که ۳۰ درصد سقف جاری سپردهٔ عادی در هیچ بانکی نیست.

این عدد معمولاً از یکی از این منابع می‌آید: گواهی سپردهٔ خاصی که در دوره‌ای محدود، با سقف مبلغ کل، سررسید مشخص و گاهی غیرقابل‌برداشت پیش از سررسید عرضه شده؛ بازدهی گذشتهٔ یک صندوق سرمایه‌گذاری که به اشتباه نرخ سپرده تلقی شده؛ یا شایعه‌ای که در گروه‌ها دست به دست شده و منبعش مشخص نیست. هیچ‌کدام از این‌ها جای سپردهٔ یک‌سالهٔ عادی را نمی‌گیرند و قرار دادن‌شان کنار سقف‌های مصوب، کاربر را به این برداشت می‌رساند که می‌تواند فردا به هر شعبه‌ای برود و همین نرخ را بگیرد.

اگر کسی واقعاً به شما پیشنهاد ۳۰ درصد داد، شمارهٔ بخشنامه یا اطلاعیهٔ رسمی محصول، تاریخ سررسید و شرط برداشت را بپرسید. اگر همه را داشت، با ماشین‌حساب ساده خودتان می‌توانید ماهانه را حساب کنید: یک میلیارد تومان با ۳۰ درصد ساده، ۲۵ میلیون تومان در ماه. ولی این عدد را با خروجی این ابزار هم‌ردیف نکنید.

چه چیزهایی خروجی را از رسید شما دور می‌کند

حتی اگر بانک شما دقیقاً سقف مصوب را بدهد، رسید ماهانه ممکن است چند درصد با برآورد ابزار فرق کند. علت‌های رایج:

• روزشمار بودن حساب. در حساب کوتاه‌مدت روزشمار، سود روی موجودی هر روز محاسبه می‌شود. ماه سی و یک روزه کمی بیشتر از ماه سی روزه سود می‌دهد و برداشت میان ماه، سود را کم می‌کند. ابزار هر ماه را یک دوازدهم سال حساب می‌کند.
• کمترین موجودی دوره. برخی حساب‌های کوتاه‌مدت سود را روی کمترین موجودی ماه محاسبه می‌کنند. یک روز موجودی پایین، سود کل ماه را پایین می‌کشد.
• شکست زودهنگام. اگر سپردهٔ یک‌ساله را پیش از سررسید ببندید، بانک معمولاً سود دورهٔ سپری‌شده را با نرخ پایین‌تری بازمحاسبه می‌کند و تفاوت را از اصل یا سودهای بعدی کم می‌کند.
• علی‌الحساب در برابر قطعی. سود ماهانه‌ای که بانک می‌پردازد علی‌الحساب است. در پایان دوره ممکن است سود قطعی محاسبه و اختلاف تسویه شود، هرچند در عمل برای سپرده‌گذار خرد کمتر پیش می‌آید.

کی از این ابزار استفاده کنید و کی سراغ صفحهٔ دیگری بروید

ابزار برای وقتی است که یک مبلغ مشخص دارید و می‌خواهید سریع بدانید با سقف مصوب حداکثر چقدر سود ماهانه می‌گیرد؛ یا می‌خواهید پیشنهادی را که شنیده‌اید با مرز رسمی مقایسه کنید؛ یا می‌خواهید محاسبه را با پارامتر نشانی برای کسی بفرستید.

اگر می‌خواهید بدانید کدام بانک چه طرح خاصی دارد یا جدول یک‌جای بانک‌ها را ببینید، به جدول سود سپرده ۱۴۰۵ بروید. اگر فقط عدد مبالغ رایج را می‌خواهید و نمی‌خواهید چیزی تایپ کنید، جدول مبالغ ماهانه سریع‌تر است. و اگر به جای سپرده به صندوق درآمد ثابت فکر می‌کنید، یادتان باشد که عدد این ابزار ساده و قراردادی است و بازدهی صندوق متغیر و مرکب؛ مقایسهٔ مستقیم این دو بدون این تعدیل گمراه‌کننده است.

به‌روزرسانی سقف‌ها

سقف‌های نرخ سود با تصمیم شورای پول و اعتبار و بخشنامه‌های بانک مرکزی تغییر می‌کنند. هر بار که سقف تازه‌ای اعلام شود، دو عدد ۵ و ۲۰٫۵ در ابزار و تاریخ بازبینی بالای فرم به‌روز می‌شوند. اگر تاریخ بازبینی را چند ماه قدیمی‌تر از اطلاعیهٔ تازهٔ بانک مرکزی دیدید، به عدد بخشنامهٔ جدید اعتماد کنید و خروجی ابزار را تا به‌روزرسانی، تقریبی بدانید. منطق محاسبه، یعنی تقسیم سادهٔ نرخ سالانه بر دوازده، با تغییر سقف عوض نمی‌شود.