Q: کارمزد ابطال در همه صندوقها یکسان است؟

خیر. هر صندوق جدول خودش را در امیدنامه دارد؛ بعضی پلهها صفر یا تخفیفخوردهاند.

کارمزد ابطال؛ وقتی خروج زودهنگام سود اسمی را می‌بلعد

بیشتر سرمایه‌گذاران موقع ورود به بازدهی نگاه می‌کنند و موقع خروج تازه با یک عدد کوچک اما دردناک روبه‌رو می‌شوند: کارمزد ابطال. در صندوق‌های صدور و ابطالی، این هزینه می‌تواند بخش بزرگی از سود کوتاه‌مدت — یا حتی اصل — را ببلعد. در ETF معمولاً شکلش فرق دارد: کارمزد کارگزاری و اسپرد تابلو جای جریمه پلکانی را می‌گیرد.

مرجع قطعی همیشه جدول هزینه‌های همان صندوق در امیدنامه یا سایت رسمی است. این صفحه الگو را توضیح می‌دهد تا بدانید دنبال چه سطری بگردید. برای دیدن نوع صندوق و مقایسه: FinAI و مقایسه.

کارمزد ابطال از چه ساخته می‌شود؟

الگوی رایج در بسیاری از صندوق‌های ایرانی دو قطعه دارد:

بخش ثابت: مبلغ ریالی به‌ازای هر گواهی یا واحد ابطال‌شده (عدد دقیق همان صندوق را بخوانید؛ اعداد تبلیغاتی را مبنا نگذارید).
بخش متغیر: درصدی از قیمت ابطال که معمولاً با کوتاه‌تر شدن فاصله صدور تا ابطال بالاتر می‌رود — همان جدول پلکانی روز/هفته/ماه.

منطق پلکان ساده است: صندوق نمی‌خواهد پول داغ چندروزه وارد و خارج شود و به دارندگان بلندمدت آسیب بزند. ابطال زودهنگام گران‌تر طراحی شده تا رفتار کوتاه‌مدت را گران کند.

جدول مفهومی پلکان زمانی

فاصله تقریبی از صدور	اثر رایج روی کارمزد متغیر	پیام برای شما
زیر ۱ هفته	بالاترین پله درصد	خروج اضطراری خیلی گران تمام می‌شود
۲ تا ۴ هفته	پله میانی	هنوز برای پول کوتاه‌مدت نامناسب
۱ تا ۳ ماه	کاهش تدریجی	افق را با جدول تطبیق دهید
بعد از پله آخر	اغلب صفر یا ناچیز	تمرکز روی کارمزد مدیریت و عملکرد

اعداد دقیق صندوق‌به‌صندوق فرق دارد. بعضی صدور رایگان دارند و ابطال سنگین؛ بعضی برعکس؛ بعضی پله‌ها را تخفیف داده‌اند. جدول را از امیدنامه همان صندوق بردارید، نه از خاطره کانال‌ها.

صدور/ابطال در برابر ETF؛ هزینه خروج کجاست؟

	صدور و ابطال	ETF
قیمت مبنا	عمدتاً NAV ابطال	قیمت تابلو (+ فاصله نسبت به NAV)
هزینه خروج آشکار	کارمزد ابطال ثابت و متغیر	کارمزد معامله + اسپرد خرید/فروش
زمان تسویه	طبق امیدنامه؛ گاهی چند روز کاری	معمولاً سریع‌تر روی تابلو — اگر نقدشوندگی باشد
ریسک پنهان	پله زمانی + تأخیر وجه	حباب منفی یا اسپرد باز در روز فروش

جزئیات ساختار: ETF یا صدور/ابطال و راهنمای صدور و ابطال. نقدشوندگی کلی: ریسک نقدینگی.

سناریوی عددی؛ ۱۰ روز نگهداری

فرض آموزشی: ۱۰۰ میلیون تومان واحد می‌خرید و بعد از ۱۰ روز ابطال می‌کنید. اگر بخش متغیر ابطال ۲٪ باشد، حدود ۲ میلیون تومان فقط بابت پله زمانی می‌دهید — قبل از کارمزد ثابت و فاصله NAV. اگر در همان ۱۰ روز بازدهی اسمی صندوق ۱٪ بوده، در عمل ضرر کرده‌اید؛ حتی بدون افت بازار.

حالا همان پول را ۹۵ روز نگه دارید و پله متغیر نزدیک صفر شود. هزینه خروج دیگر داستان اصلی نیست؛ کیفیت بازدهی و کارمزد مدیریت مهم‌تر می‌شود. نتیجه عملی: افق را قبل از خرید با جدول هم‌تراز کنید، نه بعد از شوک نقدینگی زندگی.

سه سناریوی زندگی و سه انتخاب هزینه

موقعیت شما	افق محتمل	نکته کارمزد
پول اجاره دو ماه دیگر	خیلی کوتاه	صندوق با پلکان سنگین ممنوع؛ ابزار نقدتر با خروج ارزان
پس‌انداز ۶ تا ۱۲ ماه	متوسط	پله زیر ۳۰ روز را بخوانید؛ اگر بالاست، ورود را عقب بیندازید یا ETF پرحجم ببینید
افق ۲ سال+	بلند	پلکان ابطال معمولاً کم‌اهمیت‌تر از کیفیت و کارمزد مدیریت می‌شود

تفاوت سپرده و درآمد ثابت برای پول کوتاه: سپرده یا درآمد ثابت.

کارمزد ابطال ≠ کارمزد مدیریت

کارمزد مدیر، متولی و حسابرس معمولاً از دارایی صندوق کسر می‌شود و روی NAV می‌نشیند؛ شما جداگانه فیش نمی‌بینید. کارمزد ابطال اما مستقیم از مبلغ خروج کم می‌شود. دو صندوق با بازدهی اسمی مشابه می‌توانند بعد از یک خروج زودهنگام نتیجه خیلی متفاوتی بدهند.

اگر مدام وارد و خارج می‌شوید، مجموع کارمزد متغیر + فاصله NAV صدور/ابطال می‌تواند از «لبه رقابتی بازدهی» بیشتر شود. برای پارکینگ کوتاه، گاهی ابزار با هزینه خروج پایین‌تر منطقی‌تر است — نه لزوماً پرزرق‌وبرق‌ترین صندوق ماه.

راهنمای کامل‌تر هزینه‌ها: کارمزد صندوق‌ها. پایه ارزش واحد: NAV چیست؟

FIFO؛ جزئیاتی که پله شما را جابه‌جا می‌کند

بسیاری از صندوق‌ها ابطال را با منطق FIFO انجام می‌دهند: اولین واحد صادرشده، اول ابطال می‌شود. اگر چند بار در تاریخ‌های مختلف خریده‌اید، پله کارمزد متغیر ممکن است با تصورتان از «آخرین خرید» یکی نباشد. قبل از درخواست ابطال جزئی:

تاریخ‌های صدور را از صورت‌حساب یا سامانه بردارید
با جدول امیدنامه تطبیق دهید
اگر می‌خواهید واحدهای جدیدتر بمانند، بپرسید سامانه چگونه تخصیص می‌دهد

قبل از خرید این سه جا را بخوانید

جدول «هزینه‌هایی که سرمایه‌گذار می‌پردازد» در امیدنامه
تفاوت NAV صدور و NAV ابطال (اسپرد داخلی)
زمان‌بندی واریز وجه پس از ابطال

صفحه صندوق در FinAI نقطه شروع است، نه جایگزین امیدنامه: خواندن صفحه صندوق.

اشتباه‌های رایج

«این صندوق کارمزد ندارد» — گاهی صدور رایگان است ولی ابطال پلکانی دارد
خرید برای سه هفته و تعجب از جریمه متغیر
نادیده گرفتن FIFO
مقایسه دو صندوق فقط با بازدهی بدون جدول هزینه خروج
فرض اینکه ETF هم «همان کارمزد ابطال» را دارد

چک‌لیست مقایسه دو صندوق از نظر هزینه خروج

جدول ابطال هر دو امیدنامه را در یک برگه بنویسید.
برای افق فرضی ۱۴ روز و ۹۰ روز، درصد متغیر را حساب کنید.
اسپرد NAV صدور و ابطال را اضافه کنید.
اگر ETF است، اسپرد تابلو و کارمزد کارگزاری را جایگزین کنید.
فقط بعد از این، بازدهی ۳ و ۱۲ ماه را در FinAI کنار هم بگذارید.

محاسبه ذهنی هزینه خروج قبل از ورود

قبل از صدور، یک برگه کوچک کافی است:

افق واقع‌بینانه خروج را بنویسید (نه افق ایده‌آل تبلیغاتی).
پله متغیر همان افق را از امیدنامه بردارید.
کارمزد ثابت را تخمین بزنید.
اسپرد NAV صدور/ابطال را اضافه کنید.
جمع را با بازدهی مورد انتظار همان افق مقایسه کنید.

اگر جمع هزینه‌ها از بازدهی محتمل بیشتر است، ورود از نظر ریاضی باخته است — حتی اگر نمودار صندوق زیبا باشد. این محاسبه پنج‌دقیقه‌ای جلوی بسیاری از پشیمانی‌های دوهفته‌ای را می‌گیرد.

وقتی ابطال جزئی می‌کنید

ابطال بخشی از واحدها پیچیده‌تر از ابطال کامل است، چون FIFO و پله زمانی روی همان واحدهای قدیمی‌تر می‌نشیند. اگر هدف‌تان این است که واحدهای تازه‌خریده‌شده را نگه دارید و قدیمی‌ها را خارج کنید، معمولاً با منطق FIFO هم‌راستا هستید. اگر برعکس می‌خواهید، ممکن است سامانه اجازه انتخاب دلخواه ندهد. قبل از درخواست، از پشتیبانی همان صندوق یا متن امیدنامه بپرسید تخصیص چگونه انجام می‌شود.

نکته رفتاری: ابطال جزئی پیاپی برای «تست نقدینگی» می‌تواند چندین بار کارمزد ثابت و اصطکاک بسازد. یک بار درست حساب‌کردن، ارزان‌تر از چند بار آزمایش است. اگر فقط می‌خواهید فرآیند را یاد بگیرید، با مبلغ خیلی کوچک و بعد از خواندن کامل جدول پله‌ها اقدام کنید.

کارمزد ابطال و برنامه‌ریزی جریان نقد خانواده

خانواده‌ای که می‌داند سه ماه دیگر برای مدرسه یا پیش‌پرداخت نیاز به نقد دارد، نباید همان پول را داخل پلکان سنگین بگذارد و بعد از ابطال زودهنگام شگفت‌زده شود. راه‌حل معمولاً ساده است: پول با موعد قطعی را در لایه نقدشونده با هزینه خروج پایین نگه دارید؛ پول بدون موعد را در صندوقی بگذارید که پله ابطال‌اش با افق‌تان می‌خواند. جدا کردن این دو پاکت ذهنی، بیش از هر ترفند بازدهی، جلوی ضرر خاموش کارمزد را می‌گیرد.

اگر موعد قطعی ندارید اما احتمال خروج ناگهانی بالاست (شغل پروژه‌ای، درمان، جابه‌جایی)، درصد متغیر زیر ۳۰ روز را مثل خط قرمز بخوانید. «شاید نخواهم خارج شوم» استراتژی نیست؛ احتمال را جدی بگیرید. یک نگاه به تقویم هزینه‌های شش ماه آینده معمولاً کافی است تا بفهمید کدام پاکت پول اصلاً نباید وارد پلکان سنگین شود.

جمع‌بندی کوتاه

کارمزد ابطال ترمزی است روی پول داغ، نه جزئیات حاشیه‌ای. افق خود را با پلکان امیدنامه هم‌تراز کنید، بعد بازدهی را مقایسه کنید. اگر خروج سریع برای‌تان حیاتی است، ساختار ETF پرحجم یا صندوق با هزینه خروج پایین‌تر را جدی‌تر ببینید — و همیشه عدد را از سند رسمی همان صندوق بگیرید.

سوالات متداول

کارمزد ابطال در همه صندوق‌ها یکسان است؟

خیر. هر صندوق جدول خودش را در امیدنامه دارد؛ بعضی پله‌ها صفر یا تخفیف‌خورده‌اند.

آیا ETF هم کارمزد ابطال دارد؟

معمولاً نه به این شکل. هزینه خروج عمدتاً کارمزد معامله و اسپرد تابلو است؛ به‌علاوه ریسک حباب.

NAV ابطال همان مبلغی است که به حسابم می‌نشیند؟

مبناست، اما کارمزد ابطال و قواعد تسویه روی مبلغ نهایی اثر می‌گذارند.

چطور بفهمم پله من کدام است؟

تاریخ صدور واحد و تاریخ درخواست ابطال را با جدول امیدنامه تطبیق دهید و روش FIFO را لحاظ کنید.

برای افق زیر یک ماه چه کنم؟

قبل از خرید صریحاً پله زیر ۳۰ روز را بخوانید. اگر درصد بالاست، ابزار دیگری انتخاب کنید.

کارمزد مدیریت را هم موقع ابطال جدا می‌پردازم؟

معمولاً خیر؛ کارمزد مدیریت قبلاً روی NAV نشسته. ابطال هزینه جداگانه‌ای است که از مبلغ خروج کم می‌شود.