محاسبه قسط وام
قسط ثابت ماهانه، جمع بازپرداخت و سهم سود با فرمول اقساط مساوی.
محاسبه تقریبی است، نه توصیهٔ سرمایه‌گذاری و نه رأی حقوقی.
- قسط ماهانه
- ۵٬۲۳۷٬۳۳۱ تومان
- جمع بازپرداخت
- ۱۲۵٬۶۹۵٬۹۳۴ تومان
- سهم سود و کارمزد
- ۲۵٬۶۹۵٬۹۳۴ تومان
بازار مرتبط: محاسبه قسط وام ۱۴۰۵ · محاسبه سود روزشمار · جدول نرخ سود سپرده
بیشتر وام‌های بانکی در ایران با روش «اقساط مساوی» بازپرداخت می‌شوند: از ماه اول تا ماه آخر، مبلغ هر قسط ثابت است ولی ترکیب داخل آن عوض میشود. در قسط‌های اول سهم سود بزرگ است و سهم اصل کوچک؛ در قسط‌های آخر برعکس. ماشین‌حساب این صفحه همان فرمولی را اجرا میکند که سامانه‌های بانکی برای جدول اقساط به کار می‌برند و سه عدد برمی‌گرداند: قسط ماهانه، جمع کل پرداختی، و اختلاف آن با مبلغ وام که سهم سود و کارمزد است.
سؤال‌هایی که این ابزار جواب می‌دهد عملی‌اند: «وام صد میلیونی با سود ۲۳ درصد دوساله چند قسط دارد؟»، «اگر مدت را سه‌ساله کنم قسط چقدر کم میشود و در عوض چقدر بیشتر می‌پردازم؟»، «قرض‌الحسنهٔ ۴ درصد واقعاً چقدر ارزان‌تر است؟». نام بانک یا نام طرح در فرمول نقشی ندارد؛ هر وامی که مبلغ، نرخ سالانه و تعداد قسطش معلوم باشد در همین سه خانه جا میگیرد.
فرمول اقساط مساوی به زبان ساده
نرخ سالانه اول به نرخ ماهانه تبدیل میشود: نرخ تقسیم بر صد و تقسیم بر دوازده. اسم این عدد را i بگذارید و تعداد قسط را n. قسط ماهانه برابر است با مبلغ وام ضربدر i ضربدر (۱ + i) به توان n، تقسیم بر (۱ + i) به توان n منهای یک. اگر نرخ صفر باشد، قسط همان مبلغ تقسیم بر تعداد ماه است و ابزار این حالت را جدا حساب میکند تا تقسیم بر صفر پیش نیاید.
با مقادیر پیش‌فرض فرم، یعنی صد میلیون تومان، ۲۳ درصد و ۲۴ قسط، قسط ماهانه حدود ۵ میلیون و ۲۳۷ هزار تومان است. جمع ۲۴ قسط حدود ۱۲۵ میلیون و ۶۹۶ هزار تومان میشود و سهم سود حدود ۲۵ میلیون و ۶۹۶ هزار تومان. در قسط اول، حدود یک میلیون و ۹۱۷ هزار تومان سود ماه اول روی کل صد میلیون است و فقط حدود سه میلیون و ۳۲۱ هزار تومان از اصل بدهی کم میشود.
چرا حساب سرانگشتی «سود ساده» قسط را بیشتر نشان می‌دهد
یک اشتباه رایج این است که سود را روی کل مبلغ و کل مدت حساب کنند: صد میلیون ضربدر ۲۳ درصد ضربدر دو سال، یعنی ۴۶ میلیون سود، و بعد جمع ۱۴۶ میلیون را بر ۲۴ تقسیم کنند. نتیجه قسطی حدود ۶ میلیون و ۸۳ هزار تومان است که حدود ۸۴۶ هزار تومان از قسط واقعی بیشتر است. علت ساده است: در روش اقساط مساوی، سود هر ماه فقط روی بدهی باقی‌مانده حساب میشود و بدهی ماه به ماه کم میشود. روش سود ساده فرض میکند تا آخر مدت کل صد میلیون بدهکارید.
این تفاوت فقط آکادمیک نیست. اگر جایی، چه در آگهی خرید اقساطی و چه در پیشنهاد یک واسطه، قسط با روش سود ساده اعلام شده باشد، نرخ مؤثر واقعی آن قرارداد بالاتر از عدد اسمی است. قسط اعلام‌شده را در ابزار وارد نکنید؛ مبلغ، نرخ و مدت را وارد کنید و ببینید قسط استاندارد چه عددی است. اگر قسط پیشنهادی بیشتر بود، نرخ واقعی هم بیشتر است.
جدول حساسیت مدت؛ قسط کمتر، هزینهٔ بیشتر
طولانی کردن مدت، قسط ماهانه را پایین می‌آورد ولی جمع پرداختی را بالا می‌برد. برای صد میلیون تومان با ۲۳ درصد:
| تعداد قسط | قسط ماهانه (تقریبی) | جمع پرداختی | سهم سود |
|---|---|---|---|
| ۱۲ ماه | ۹٫۴۱ میلیون | ۱۱۲٫۹ میلیون | ۱۲٫۹ میلیون |
| ۲۴ ماه | ۵٫۲۴ میلیون | ۱۲۵٫۷ میلیون | ۲۵٫۷ میلیون |
| ۳۶ ماه | ۳٫۸۷ میلیون | ۱۳۹٫۴ میلیون | ۳۹٫۴ میلیون |
| ۶۰ ماه | ۲٫۸۲ میلیون | ۱۶۹٫۱ میلیون | ۶۹٫۱ میلیون |
از یک‌ساله به پنج‌ساله، قسط حدود یک‌سوم میشود ولی سود پرداختی بیش از پنج برابر. انتخاب درست به توان پرداخت ماهانهٔ شما بستگی دارد، نه به اینکه کدام گزینه «ارزان‌تر» به نظر می‌رسد. اگر قسط دوساله از درآمد آزاد ماهانهٔ شما بیشتر است، مدت طولانی‌تر انتخاب معقول است؛ فقط بدانید هزینهٔ آن آرامش ماهانه را با سود بیشتر می‌پردازید. برای سنجیدن توان بازپرداخت پیش از درخواست، تأمین قسط وام را ببینید.
کدام نرخ را در خانهٔ «نرخ سالانه» بنویسیم
پیش‌فرض فرم ۲۳ درصد است، چون در بخشنامهٔ ۱۴۰۵ این عدد سقف نرخ تسهیلات عقود غیرمشارکتی است. همین عدد در خبرها گاهی به اشتباه به‌عنوان نرخ سپردهٔ یک‌ساله گزارش میشود، که درست نیست؛ سقف سپردهٔ یک‌ساله ۲۰٫۵ درصد است و ۲۳ درصد مال وام است. اما همهٔ وامها با سقف بسته نمی‌شوند:
- قرضالحسنه معمولاً کارمزد ۴ درصد دارد. صد میلیون تومان با ۴ درصد در ۲۴ قسط، قسطی حدود ۴ میلیون و ۳۴۲ هزار تومان و سهم کارمزدی حدود ۴ میلیون و ۲۲۰ هزار تومان میسازد.
- طرحهای حمایتی یا وام‌های خاص مثل برخی وام‌های ودیعه یا طرحهای شغلی، نرخ جداگانه‌ای دارند که در قرارداد نوشته میشود.
- وام‌های آنلاین بانک‌های دیجیتال نرخ اسمی را اعلام می‌کنند ولی ممکن است کارمزد ابتدای قرارداد یا هزینهٔ اعتبارسنجی جدا داشته باشند.
برای مقایسهٔ نرخ وام بانک‌ها و تفاوت آن با نرخ سپرده، سود وام بانکی ۱۴۰۵ را بخوانید. اگر بین وام نقدی و خرید اقساطی مردد هستید، وام نقدی یا خرید اقساطی این دو را جدا میکند.
سپردهٔ مسدودی؛ هزینه‌ای که در قسط دیده نمی‌شود
بعضی بانک‌ها شرط می‌کنند بخشی از مبلغ وام یا مبلغی جداگانه در حساب مسدود بماند. ماشین‌حساب این شرط را نمی‌بیند، چون قسط از کل مبلغ وام ساخته میشود؛ اما پولی که واقعاً در دست شما قرار میگیرد کمتر است. یک مثال عددی:
وام صد میلیونی با ۲۳ درصد در ۲۴ قسط، با این شرط که ۳۰ میلیون تومان تا پایان قرارداد در سپردهٔ کوتاه‌مدت ۵ درصدی مسدود بماند. شما ماهانه حدود ۵ میلیون و ۲۳۷ هزار تومان قسط می‌دهید، از سپردهٔ مسدود حدود ۱۲۵ هزار تومان سود ماهانه می‌گیرید، و در پایان ۳۰ میلیون آزاد میشود. اما پول قابل خرج شما فقط ۷۰ میلیون بوده است. اگر نرخی را حساب کنید که این جریان نقدی را توضیح دهد، نرخ اسمی سالانهٔ مؤثر به حدود ۴۰ درصد می‌رسد؛ تقریباً دو برابر عدد روی قرارداد.
به همین دلیل وقتی دو پیشنهاد وام را مقایسه می‌کنید، فقط نرخ اسمی را کنار هم نگذارید. بپرسید چه مبلغی مسدود میشود، تا چه زمانی، و آیا کارمزد یا هزینهٔ ابتدای قرارداد از مبلغ پرداختی کسر میشود یا نه. وامی که در ظاهر نرخ پایین‌تری دارد ممکن است با این شرط‌ها گران‌تر تمام شود. موضوع وام‌های بدون سپرده را وام بدون سپرده ۱۴۰۵ جداگانه بررسی کرده است.
مقایسهٔ چند وام رایج با همین ابزار
چند ترکیب که می‌توانید در فرم تکرار کنید تا با منطق آن آشنا شوید:
- دویست میلیون، ۲۳ درصد، ۳۶ ماه: قسط حدود ۷ میلیون و ۷۴۲ هزار تومان؛ سهم سود حدود ۷۸ میلیون و ۷۱۰ هزار تومان.
- سیصد میلیون، ۱۸ درصد، ۴۸ ماه: قسط حدود ۸ میلیون و ۸۱۳ هزار تومان؛ سهم سود حدود ۱۲۳ میلیون تومان.
- پنجاه میلیون، ۴ درصد، ۶۰ ماه: قسط حدود ۹۲۱ هزار تومان؛ سهم کارمزد حدود ۵ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان.
- صد میلیون، ۱۸ درصد، ۲۴ ماه: قسط حدود ۴ میلیون و ۹۹۲ هزار تومان؛ یعنی پنج واحد درصد نرخ کمتر نسبت به ۲۳ درصد، حدود ۲۴۵ هزار تومان از قسط ماهانه کم میکند.
عدد آخر نشان می‌دهد که در وام‌های کوتاه‌مدت، اختلاف چند درصدی نرخ اثرش روی قسط از اثر مدت کمتر است. اگر هدف کم کردن فشار ماهانه است، معمولاً تغییر مدت مؤثرتر از چانه زدن سر یکی دو درصد نرخ است؛ اگر هدف کم کردن هزینهٔ کل است، برعکس.
قسط را با درآمد بسنجید، نه با سقف وام
ترتیب درست تصمیم این است که اول قسطی را که بدون فشار می‌توانید بپردازید مشخص کنید و بعد ببینید با آن قسط چه مبلغی میشود وام گرفت؛ نه اینکه از سقف اعلامی بانک شروع کنید. ابزار مستقیم مبلغ را از قسط حساب نمی‌کند، اما با چند بار تغییر مبلغ و دیدن قسط، به عدد مناسب می‌رسید. یک معیار محافظه‌کارانهٔ رایج این است که جمع اقساط همهٔ بدهی‌ها از حدود یک‌سوم درآمد خالص ماهانه بیشتر نشود؛ این عدد قانون نیست ولی بانک‌ها هم در اعتبارسنجی چیزی شبیه آن را بررسی می‌کنند. مراحل عملی دریافت را در درخواست و دریافت وام ۱۴۰۵ ببینید.
پیش‌پرداخت قسط و تسویهٔ زودتر از موعد
چون در روش اقساط مساوی سود هر ماه روی بدهی باقی‌مانده است، تسویهٔ زودهنگام معمولاً سود ماه‌های باقی‌مانده را حذف میکند. اما بعضی قراردادها برای تسویهٔ پیش از موعد شرط یا کارمزد دارند. پیش از اینکه پول اضافه را صرف تسویه کنید، دو عدد را مقایسه کنید: سودی که با تسویه صرفه‌جویی میشود، و سودی که همان پول در جای دیگر، مثلاً در حساب روزشمار، میسازد. با نرخ‌های فعلی، سود سپردهٔ کوتاه‌مدت تقریباً همیشه از سود وام کمتر است؛ یعنی اگر شرط بازدارنده‌ای در قرارداد نیست، تسویهٔ زودتر معمولاً به نفع وام‌گیرنده است. سود حساب را با محاسبه سود روزشمار بسنجید.
آنچه ابزار حساب نمی‌کند
این ماشین‌حساب جریمهٔ دیرکرد، بیمهٔ وام، هزینهٔ اعتبارسنجی، کارمزد ابتدای قرارداد و سپردهٔ مسدودی را در نظر نمی‌گیرد. دوره‌های تنفس، یعنی ماه‌هایی که قسط پرداخت نمی‌شود ولی سود جمع میشود، هم در آن نیست. اگر قرارداد شما دورهٔ تنفس دارد، سود آن ماه‌ها معمولاً به اصل اضافه یا جداگانه دریافت میشود و قسط واقعی از خروجی ابزار بیشتر خواهد بود. خروجی را برای سنجش و مقایسه به کار ببرید و عدد نهایی را از جدول اقساطی که بانک پیش از امضا می‌دهد بخوانید.
خلاصهٔ کاربردی
مبلغ، نرخ سالانهٔ قرارداد و تعداد قسط را وارد کنید. قسط ماهانه را با درآمد آزاد خود بسنجید، جمع بازپرداخت را با پیشنهادهای دیگر مقایسه کنید، و اگر بخشی از وام مسدود میشود، بدانید نرخ واقعی بالاتر از عدد اسمی است. اگر قسط اعلام‌شدهٔ یک پیشنهاد از خروجی استاندارد ابزار بیشتر بود، از فروشنده یا بانک بپرسید سود را به چه روشی حساب کرده است.