سود صندوق درآمد ثابت و سپرده
نرخ سالانهٔ اعلامی صندوق را مرکب روزانه حساب می‌کند و با سقف سپرده، متناسب با تعداد روز، می‌سنجد.
نرخ صندوق اسمی است و هر روز بر ۳۶۵ تقسیم می‌شود. سقف کوتاهمدت ۵.۰٪ و سقف یکساله ۲۰.۵٪ است (مهر ۱۴۰۵). زیر ۳۶۵ روز، سپردهٔ یکساله اگر بشکند با سقف کوتاهمدت سنجیده می‌شود.
سود مرکب صندوق
۳۲,۲۹۸,۷۷۹ تومان
- ماندهٔ پایان دوره۱۳۲,۲۹۸,۷۷۹ تومان
- سود کوتاهمدت ۵.۰٪۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- سود یکساله ۲۰.۵٪۲۰,۵۰۰,۰۰۰ تومان
- اختلاف با سود مجاز بانک۱۱,۷۹۸,۷۷۹ تومان
مرتبط
در جستجوی «کجا پس‌اندازم را بگذارم» اغلب دو نام کنار هم می‌آید: حساب کوتاهمدت بانک و صندوق درآمد ثابت. هر دو در تبلیغ «سود» دارند، هر دو پول را از جیب شما دور نمی‌کنند به معنای سرمایه‌گذاری پرریسک، و هر دو برای پولی که هنوز مقصد نهایی‌اش روشن نیست پیشنهاد می‌شوند. تفاوت در جایی شروع می‌شود که عدد روی بروشور تمام می‌شود: زمان رسیدن به پول، شرط شکستن قرارداد، و اینکه «درصد اعلامی» در هر مسیر دقیقاً به چه چیزی وصل است.
ماشین‌حساب مقایسهٔ سود صندوق و سپرده دو نرخ و یک مدت میگیرد. برای سپرده، سقف کوتاهمدت عادی یا همان نرخی که روی قرارداد شماست را وارد می‌کنید. برای صندوق، نرخی را که مدیر صندوق یا کارگزار به‌عنوان بازدهٔ سالانهٔ اخیر یا هدف اعلام کرده می‌گذارید؛ ابزار آن را به‌صورت مرکب روزانه تا همان تعداد روز (حداکثر ۳۶۵) روی اصل مینشاند. خروجی دو مبلغ سود اسمی است، نه توصیهٔ خرید واحد و نه تضمین بانک مرکزی.
چرا سقف کوتاهمدت، نه نرخ یک‌سالهٔ تبلیغی
خیلی از مقایسه‌های شتاب‌زده این اشتباه را می‌کنند: نرخ سپردهٔ یک‌سالهٔ ۲۰٫۵ درصد را کنار بازدهٔ سالانهٔ یک صندوق می‌گذارند، در حالی که پول شما شش ماه دیگر لازم است. سپردهٔ یکساله اگر قبل از سررسید شکسته شود، معمولاً به نرخ پایین‌تر برمیگردد و گاهی سود پرداخت‌شدهٔ قبلی هم تنظیم می‌شود. برای پولی که ممکن است زودتر برداشت شود، مبنای منصفانه سقف کوتاهمدت عادی (در مصوب ۱۴۰۵، ۵ درصد) یا نرخ کوتاهمدت ویژهٔ سه یا شش‌ماهه است، به شرطی که مدت واقعی شما با سررسیدش هم‌خوان باشد.
ابزار عمداً تا ۳۶۵ روز می‌رود، نه پنج سال. اگر افق شما بلندتر است، باید جداگانه فکر کنید آیا قفل کردن یکساله منطقی است یا نه؛ این صفحه دربارهٔ پولی است که هنوز تقویم خرجش مشخص است و نمی‌خواهید در شکستن قرارداد غافلگیر شوید.
مرکب روزانهٔ نرخ صندوق یعنی چه در عمل
وقتی کارگزار می‌گوید «بازده سالانهٔ این صندوق ۲۸ درصد بوده»، آن عدد از عملکرد گذشته آمده و برای آینده تعهد نیست. ماشین‌حساب برای مقایسهٔ منصفانه فرض می‌کند همان نرخ اسمی، هر روز به‌صورت متناسب روی اصل اعمال شود: هر روز کسری از سال، و سود هر روز به اصل اضافه می‌شود. این با سود سادهٔ خطی فرق دارد. مثلاً یک میلیارد تومان با ۲۸ درصد به‌مدت ۱۸۰ روز: در مدل ساده حدود ۱۳۸ میلیون سود می‌بینید، در مدل مرکب روزانه کمی بیشتر — اختلاف در نیم‌سال کوتاه است، ولی در نرخ‌های بالاتر و نزدیک یک سال پررنگ‌تر می‌شود.
صندوق واقعی این‌طور روان حرکت نمی‌کند. قیمت ابطال هر روز از ارزش دارایی‌ها می‌آید؛ روزهای منفی هم دارد. عدد مرکب ابزار سقف خوش‌بینانهٔ «اگر هر روز مثل میانگین سال گذشته بود» است، نه پیش‌بینی. اگر نرخ صندوق را از تبلیغی برداشتید که بازده را بدون کسر کارمزد نشان داده، قبل از وارد کردن در فرم، کارمزد صدور و ابطال و سهم مدیر را از بروشور کم کنید.
مسیر بانک: نقدینگی فوری در برابر طرح ویژه
کوتاهمدت عادی تقریباً هر روز قابل برداشت است و سود روزشمار است. برای یک میلیارد و ۵ درصد در ۹۰ روز، سود اسمی حدود ۱۲ میلیون و ۳۲۹ هزار تومان می‌شود. کوتاهمدت ویژهٔ سه‌ماهه با ۱۲ درصد در همان ۹۰ روز حدود ۲۹ میلیون و ۵۸۹ هزار تومان می‌سازد — فاصله بزرگ است، ولی اگر روز هفتادم پول لازم شود و مجبور به شکستن شوید، ممکن است کل سود ویژه از بین برود و حتی کمتر از همان ۵ درصد عادی تمام شود.
قبل از مقایسه با صندوق، یک سطر در تقویم خود بنویسید: «آخرین روزی که می‌توانم بدون جریمه پول را برداشت کنم چه تاریخی است؟» اگر آن تاریخ قبل از مدتی است که در فرم وارد می‌کنید، مدت را کوتاه‌تر کنید یا نرخ سپرده را پایین‌تر (نرخ شکست) در نظر بگیرید. ابزار نرخ شکست را نمی‌داند؛ آن را فقط از بخشنامه یا شعبه می‌گیرید.
مسیر صندوق: فاصله تا پول در حساب
ابطال واحد صندوق درآمد ثابت معمولاً یک تا دو روز کاری طول می‌کند و در روزهای تعطیل یا بعد از ساعت cut-off جابه‌جا می‌شود. اگر پنجشنبه عصر درخواست بدهید، ممکن است سه‌شنبه پول برسد. برای مقایسه با سپرده، این تأخیر را مثل «نرخ منفی پنهان» ببینید: نه اینکه فرمول را عوض کند، بلکه اگر هزینهٔ اجاره یا پیش‌پرداخت خرید دقیقاً فردا است، صندوق گزینهٔ عملی نیست حتی اگر عدد سودش بزرگ‌تر باشد.
کارمزد صدور بعضی صندوق‌ها در روزهای اول بازده را می‌خورد. اگر ۰٫۵ درصد کارمزد ورود دارید، روی یک میلیارد پنج میلیون تومان همان اول کم می‌شود و مبنای سود از ۹۹۵ میلیون شروع می‌شود. ابزار کارمزد را جدا نمی‌گیرد؛ اگر می‌خواهید دقیق باشید، مبلغ اولیه را بعد از کارمزد وارد کنید یا از نرخ صندوق چند دهم درصد کم کنید.
سه سناریوی عددی که فرم را پر می‌کنند
پول پیش‌خرید خودرو تا سه ماه دیگر. فرض کنید ۸۰۰ میلیون تومان دارید و نمی‌خواهید ریسک نوسان قیمت خودرو را بپذیرید. سپردهٔ ویژهٔ سه‌ماهه ۱۲ درصد اگر مطمئنید تاریخ تحویل بعد از سررسید است، در ۹۰ روز حدود ۲۳ میلیون و ۶۷۱ هزار تومان سود اسمی میدهد. صندوق با بازدهٔ اعلامی ۲۶ درصد در همان مدت با مرکب روزانه کمی بیشتر — ولی اگر یک هفته قبل از تحویل بخواهید نقد کنید، بانک در ویژه جریمه دارد و صندوق ممکن است همان هفته بازدهٔ منفی داشته باشد. اینجا برنده اغلب همان کوتاهمدت عادی ۵ درصد است اگر تاریخ تحویل جابه‌جا شود.
حقوق ماهانهٔ اضافه که شش ماه جمع می‌شود. هر ماه ۵۰ میلیون تومان کنار می‌گذارید ولی در فرم مقایسه یکجا ۳۰۰ میلیون برای ۱۸۰ روز می‌گذارید تا تقریب بزنید. سپرده ۵ درصد ساده روی ۳۰۰ میلیون در ۱۸۰ روز حدود ۷ میلیون و ۳۹۷ هزار تومان. صندوق ۲۴ درصد مرکب روزانه روی همان ۳۰۰ میلیون در ۱۸۰ روز بالاتر است — اما در واقعیت شما ماه اول فقط ۵۰ میلیون داشتید، نه ۳۰۰. برای واریز تدریجی ابزار جداگانه لازم است؛ هدف پس‌انداز ماهانه افق را درست‌تر می‌شمارد. نتیجه: مقایسهٔ fund-vs-bank برای «یک بلوک پول از اول» است، نه برای هر واریز حقوق.
پول فروش ملک که تا یک سال اجاره می‌دهید. دو میلیارد تومان برای ۳۶۵ روز. سپردهٔ یکساله ۲۰٫۵ درصد اگر کل سال قفل کنید، سود اسمی ساده حدود ۴۱۰ میلیون. کوتاهمدت ۵ درصد در ۳۶۵ روز حدود ۱۰۰ میلیون. صندوق با فرض ۲۷ درصد مرکب روزانه روی دو میلیارد، بالاتر از کوتاهمدت و ممکن است نزدیک یکساله باشد — بدون تضمین و با نوسان روزانه. اگر مستأجر یک‌ماهه عقب انداخت، بانک برای شما هنوز قابل برداشت است؛ صندوق برای پوشش هزینهٔ جاری همان هفته کندتر است.
تورم و مالیات؛ دو لایه که فرم نشان نمی‌دهد
هر دو خروجی اسمی‌اند. اگر تورم سالانهٔ واقعی دو برابر سود سپرده باشد، قدرت خرید پول کم می‌شود حتی وقتی عدد سود مثبت است. صندوق هم از این قاعده معاف نیست؛ فقط گاهی نوسان کوتاه‌مدتش با تورم هم‌جهت نیست و ماهی سود اسمی منفی می‌بینید.
سود سپرده برای اشخاص حقیقی در ایران معمولاً مشمول مالیات بر درآمد سپرده نیست؛ صندوق‌ها ساختار متفاوتی دارند و سود تقسیمی یا تفاوت قیمت ابطال ممکن است در گزارش مالیاتی شما اثر داشته باشد. این صفحه مشاور مالیاتی نیست؛ قبل از تصمیم‌های بزرگ، همان سال را با حسابدار خود هم‌خوان کنید.
چطور از جدول نرخ بانک عدد درست برداریم
برای سمت سپرده، جدول نرخ سود سپرده سقف مصوب را نشان میدهد. عددی که در فرم fund-vs-bank می‌گذارید باید همان حسابی باشد که واقعاً باز می‌کنید، نه بالاترین ستون جدول. بعضی شعب برای مانده بالای یک آستانه، چند دهم درصد بیشتر می‌دهند؛ آن را از برگه بگیرید.
برای سمت صندوق، نرخ را از factsheet همان صندوق بردارید، نه از میانگین کل بازار. دو صندوق درآمد ثابت با نام مشابه می‌توانند ترکیب اوراق متفاوت داشته باشند و یکی هفته‌ای منفی شود. اگر فقط «صندوق درآمد ثابت» بدون نام می‌شنوید، مقایسه معنی ندارد.
خطاهای رایج هنگام خواندن خروجی
- گذاشتن نرخ یکساله برای پولی که شش ماه دیگر لازم است.
- فراموش کردن کارمزد ورود صندوق در مبلغ اولیه.
- نادیده گرفتن روزهای تعطیل برای ابطال در هفتهٔ حساس.
- برداشتن بازدهٔ سال گذشته صندوق و فرض کردن تکرار قطعی آن.
- مقایسه با سود روزشمار وقتی سپرده ویژه مدت‌دار است؛ روزشمار فقط برای ماندهٔ عادی روزبه‌روز است.
وقتی صندوق منطقی‌تر به نظر می‌رسد
افق شما بین سه تا نه ماه است، تاریخ برداشت تقریباً مشخص است، برای چند روز تأخیر ابطال برنامه‌ای ندارید، و نرخ اعلامی صندوق (بعد از کارمزد) به‌وضوح بالای سقف کوتاهمدت عادی یا بالای سود ویژهٔ قابل‌شکست شماست. حتی آن‌وقت یک بخش کوچک را در کوتاهمدت نگه داشتن برای اضطرار، از نظر برنامه‌ریزی خانواده عقلانی است؛ فرم فقط دو مسیر کامل را مقایسه می‌کند، نه سبد ترکیبی.
وقتی سپرده منطقی‌تر است
پول باید هر لحظه در دسترس باشد، یا طرح ویژه با تاریخ سررسید هم‌خوان با خرید بزرگ است و جریمهٔ شکست را پذیرفته‌اید، یا به تضمین ساختار بانکی (تا سقف ضمانت سپرده) نیاز دارید. نرخ ۵ درصد کوتاهمدت در برابر ۳۰ درصد روی کاغذ صندوق شکست‌ناپذیر نیست اگر ۳۰ درصد همراه با نوسان و تأخیر نقدشوندگی باشد و شما برای پرداخت اجارهٔ فردا به ریال نقد نیاز دارید.
قدرت خرید هدف را جدا بسنجید
اگر می‌پرسید «کدام مسیر برای خرید سکهٔ امسال بهتر است»، بعد از سود اسمی باید ببینید با اصل و سود چند واحد می‌خرید. قدرت خرید مبلغ همان لحظه را می‌شمارد؛ fund-vs-bank فقط تومان سود میدهد. سکه و دلار ممکن است در ۱۸۰ روز بیشتر از هر دو سود رشد کنند یا کمتر — ابزار هیچ‌کدام را پیش‌بینی نمی‌کند.
ترتیب کار با ابزار
- تاریخ دقیق نیاز به پول را بنویسید.
- نرخ سپردهٔ واقعی (عادی، ویژه، یا یکساله اگر مطمئنید قفل می‌کنید) را از قرارداد بردارید.
- نرخ صندوق را از factsheet همان صندوق، ترجیحاً پس از کارمزد، وارد کنید.
- تعداد روز بین امروز و تاریخ نیاز را بگذارید (حداکثر ۳۶۵).
- دو سود اسمی را ببینید و تأخیر نقدشوندگی و جریمهٔ شکست را ذهنی از سمت بانک کم کنید.
اگر سود مرکب سپرده — وقتی سود ماهانه به خود حساب برمیگردد — برایتان موضوع جداگانه است، ماشین‌حساب سود مرکب سپرده همان مسیر بانکی را ماه‌به‌ماه می‌سازد؛ fund-vs-bank سپرده را در این فرم ساده نگه می‌دارد تا کنار مدل مرکب روزانهٔ صندوق قابل مقایسه باشد.
نام برنده در خروجی چاپ نمی‌شود؛ دو عدد کنار هم هستند. تصمیم نهایی به تقویم شما، به تحمل نوسان یک هفتهٔ بد در صندوق، و به اینکه آیا حاضرید برای چند درصد بیشتر اسمی، چند روز صبر کنید تا پول برسد، بستگی دارد. همان سه سؤال را از خود بپرسید قبل از اینکه فقط به خاطر درصد بزرگ‌تر در ستون دوم، واحد صندوق بخرید.