سقف وام از روی قسط

بانک وقتی وام می‌دهد از مبلغ و نرخ و مدت، قسط را درمی‌آورد. خیلی وقت‌ها شما برعکس حرکت می‌کنید: «با حقوقم حداکثر چه قسطی را می‌توانم بپردازم؟» و می‌خواهید بدانید با همان قسط، اصل وام چقدر می‌شود. این همان مسئلهٔ ارزش فعلی جریان مساوی است: قسط ثابت ماهانه، نرخ ماهانه، تعداد ماه — مبلغ وام اولیه.

ماشین‌حساب سقف وام از روی قسط قسط ماهانه، نرخ سالانه و تعداد قسط را می‌گیرد و حداکثر اصل وام را برمی‌گرداند. فرمول، وارون محاسبه قسط وام است. اگر از همان سه عدد در ابزار قسط استفاده کنید، باید به همان قسطی برگردید که شروع کردید — این تست سلامت است.

چرا «قسط × تعداد ماه» اصل وام نیست

اشتباه رایج: قسط ۵ میلیون، ۲۴ ماه، پس وام ۱۲۰ میلیون. در واقعیت با نرخ ۲۳ درصد، ۵ میلیون قسط برای ۲۴ ماه یعنی اصل حدود ۹۴ میلیون — نه ۱۲۰. آن ۲۶ میلیون فاصله سود و کارمزد است که در هر قسط پنهان است. ابزار این فاصله را در نظر می‌گیرد؛ ضرب سرانگشتی نمی‌کند.

برای نرخ ۴ درصد قرض‌الحسنه، فاصله کمتر است: قسط ۴٫۳ میلیون در ۲۴ ماه روی اصل حدود ۱۰۰ میلیون ساخته می‌شود؛ ضرب ساده ۱۰۳ میلیون می‌دهد — خطای کوچک‌تر ولی هنوز برای تصمیم وام بزرگ مهم.

پیش‌فرض ۲۳ درصد از کجا آمده

در بخشنامه‌های اخیر، ۲۳ درصد سقف نرخ بسیاری از تسهیلات بانکی غیرمشارکتی است — نه نرخ سپرده. اگر وام شما ۱۸ یا ۱۲ درصد است (طرح حمایتی، قرض‌الحسنه، برخی وام‌های ازدواج)، همان را در فرم بگذارید. گذاشتن ۲۳ وقتی قرارداد ۴ است، سقف وام را بی‌جهت پایین نشان می‌دهد.

قانون یک‌سوم درآمد؛ قبل از فرم

خیلی بانک‌ها و مشاوران خانواده می‌گویند جمع اقساط نباید از یک‌سوم درآمد پایدار ماهانه بگذرد. اگر درآمد خالص ۳۰ میلیون است، سقف قسط منطقی نزدیک ۱۰ میلیون — نه ۱۵. ابزار این قانون را enforce نمی‌کند؛ شما قسط را وارد می‌کنید. اگر ۱۵ گذاشتید چون «شاید اضافه‌کار داشته باشم»، خروجی وام خوش‌بینانه است.

هزینه‌های ثابت (اجاره، قسط دیگر، شهریه) را از درآمد کم کنید، بعد یک‌سوم بگیرید. هدف پس‌انداز برای طرف پس‌انداز است؛ محاسبهٔ معکوس قسط برای طرف بدهی است.

جدول حساسیت: همان قسط، مدت و نرخ مختلف

قسط ثابت ۶ میلیون تومان:

• ۲۳٪، ۲۴ ماه: اصل حدود ۱۱۳ میلیون.
• ۲۳٪، ۳۶ ماه: اصل حدود ۱۵۲ میلیون — مدت طولانی‌تر با همان قسط، وام بیشتر.
• ۲۳٪، ۱۲ ماه: اصل حدود ۶۳ میلیون — مدت کوتاه، وام کمتر.
• ۴٪، ۲۴ ماه: اصل حدود ۱۳۸ میلیون — نرخ پایین، سقف بالاتر.

پس «چقدر وام می‌گیرم» بدون «چند ماه» و «چند درصد» بی‌معناست. قرارداد هر سه را با هم قفل می‌کند.

سپردهٔ مسدودی؛ سقفی که فرم نمی‌بیند

بانک گاهی می‌گوید وام ۱۰۰ میلیون می‌دهیم ولی ۳۰ میلیون تا پایان در سپرده مسدود بماند. ابزار روی ۱۰۰ حساب می‌کند؛ پول قابل خرج شما ۷۰ است. برای مقایسهٔ دو پیشنهاد، سقف را بعد از مسدودی مقایسه کنید، نه عدد روی سربرگ قرارداد. موضوع را در بلاگ وام بدون سپرده هم آمده؛ اینجا فقط یادآوری می‌کنیم که خروجی «نقدینگی واقعی» نیست.

کارمزد و بیمهٔ وام

بعضی طرح‌ها کارمزد یک‌درصد یا بیمهٔ عمر را جدا می‌گیرند. اگر از مبلغ وام کسر شود، اصل مؤثر کمتر است در حالی که قسط روی کل ۱۰۰ محاسبه شده. ابزار کارمزد را ندارد؛ اگر ۲ میلیون کارمزد از ۱۰۰ کسر شد، برای ذهن خود ۹۸ را مبنای خرید بگذارید.

سناریو: خرید لوازم خانگی

فروشگاه قسط ۴٫۵ میلیون برای ۱۸ ماه پیشنهاد می‌دهد و می‌گوید «مثل وام ۸۱ میلیون». نرخ مؤثر را از روی همان قسط در فرم reverse کنید: اگر ۴٫۵ و ۱۸ ماه و نرخ ۲۳ بگذارید، اصل حدود ۶۸ میلیون — کمتر از ۸۱. فروشگاه گاهی سود را در مبلغ کالا جا می‌دهد. reverse کردن قسط، عدد را با استاندارد بانکی هم‌خوان می‌کند.

سناریو: وام مسکن کوچک

قسط ۱۲ میلیون، ۱۲۰ ماه (ده سال)، نرخ ۱۸٪ (فرض طرح). اصل حدود ۷۳۰ میلیون. اگر بانک فقط ۶۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تأیید کند، محدودیت سیاست بانک است نه خطای فرم. برعکس، اگر ۱۲ میلیون برایتان سنگین است ولی ۹ میلیون راحت است، ۹ را در فرم بگذارید و ببینید با همان ده سال چقدر اصل کمتر می‌شود — شاید خرید کوچک‌تر منطقی‌تر باشد.

قرض‌الحسنه و سقف صندوق

صندوق قرض‌الحسنه اغلب سقف پایین‌تر از بانک تجاری دارد ولی کارمزد ۴ درصد. قسط ۲ میلیون، ۳۶ ماه، ۴٪: اصل حدود ۶۶ میلیون. همان قسط با ۲۳٪ بانکی: اصل حدود ۵۱ میلیون. نرخ پایین، وام بیشتر برای همان فشار ماهانه — اگر اصلاً سقف صندوق اجازه دهد.

تست دوطرفه با ابزار قسط

1. از from-installment اصل را بگیرید.
2. اصل، نرخ و مدت را در installment بگذارید.
3. قسط باید برگردد به عدد اول — اگر نکرد، واحد (تومان/ریال) یا نرخ اشتباه است.

وام برای پوشش ودیعه در برابر پس‌انداز

اگر قسط ۸ میلیون می‌توانید بدهید، reverse می‌گوید با ۲۴ ماه و ۲۳٪ حدود ۱۵۰ میلیون وام — ولی ودیعه را وام گرفتن با پس‌انداز ۸ میلیون در هدف پس‌انداز مقایسه کنید: یکی بدهی فوری می‌سازد، یکی تأخیر خرید. فرم طرف ریاضی وام است.

نرخ سپرده را اینجا وارد نکنید

۲۰٫۵ درصد سپرده یک‌ساله ربطی به reverse وام ندارد. اشتباهی که در شبکه دیده می‌شود: «سپرده ۲۰٪ می‌دهد پس وام ۲۳٪ بگیرم سود می‌دهد» — محاسبهٔ سود سپرده با مرکب و قسط با installment جدا است و افق زمانی هم‌پوشانی کامل ندارند مگر مبالغ بسیار نامتقارن باشند.

چند وام هم‌زمان

اگر الان قسط ۵ میلیون وام قبلی دارید و «۵ میلیون دیگر» توان دارید، فقط ۵ جدید را در فرم بگذارید — نه ۱۰. بانک جمع اقساط را می‌بیند. برای خودتان جمع اقساط فعلی + پیشنهادی را با یک‌سوم درآمد مقایسه کنید.

خروجی توصیهٔ «بگیر» یا «نگیر» نیست

عدد اصل وام، سقف ریاضی با فرض پرداخت منظم است. اگر احتمال تعطیلی شغل یا درآمد فصلی دارید، سقف عملی پایین‌تر از خروجی است. این فرم جایگزین مشاورهٔ اعتباری بانک نیست؛ قبل از امضا، جدول اقساط رسمی شعبه را با installment چک کنید.

وقتی قسط، نرخ و مدت را از پیشنهاد بانک A و B دارید، reverse هر سه را بزنید و «اصل نقدشونده» را مقایسه کنید — اگر قسط یکسان است ولی اصل یکی کمتر، آن یکی سپردهٔ مسدود یا کارمزد پنهان دارد. وقتی فقط می‌پرسید «با ۷ میلیون قسط چقدر وام می‌شود»، کافی است یک بار نرخ و مدت قرارداد خود را وارد کنید و عدد را یادداشت کنید؛ هر بار که بانک مدت را عوض کرد، دوباره reverse کنید چون سقف اصل با طول مدت به‌شدت جابه‌جا می‌شود.

در جستجوها گاهی «محاسبه وام از روی قسط» و «حداکثر وام با درآمد» یکی گرفته می‌شوند. درآمد اینجا نیست — فقط قسط. پل بین آن‌ها همان یک‌سوم درآمد است که باید خودتان قبل از ورودی اعمال کنید. ابزار عمداً یک مرحله ساده نگه داشته شده تا وارون فرمول قسط شفاف بماند و با یک تست در installment قابل audit باشد.

ریاضی وارون در یک پاراگراف

در ابزار قسط، PMT از PV (اصل) ساخته می‌شود. اینجا PV از PMT معلوم است: PV = PMT × [(۱ + i)^n − ۱] / [i × (۱ + i)^n] با i نرخ ماهانه و n تعداد ماه. وقتی n بزرگ می‌شود، صورت و مخرج هر دو بزرگ می‌شوند و PV به سقف بالاتری می‌رسد — همان چیزی که در جدول حساسیت دیدید. وقتی i به صفر نزدیک می‌شود (قرض‌الحسنه)، فرمول به تقسیم ساده نزدیک می‌شود: PV ≈ PMT × n.

خرید اقساطی فروشگاه در برابر وام بانکی

فروشگاه می‌گوید «بدون پیش‌پرداخت، قسط ۳٫۲ میلیون». reverse با ۱۲ ماه و ۲۳٪ بانکی می‌گوید اصل حدود ۳۴ میلیون — اگر قیمت نقدی کالا ۲۸ میلیون است، مابه‌التفاوت هزینهٔ تأمین مالی است. گاهی فروشگاه نرخ مؤثر بالاتر از ۲۳ دارد ولی آن را «کارمزد» نام می‌برد. هر پیشنهاد را با همان قسط، مدت و نرخی که فکر می‌کنید نزدیک واقعیت است reverse کنید و با قیمت نقدی مقایسه کنید.

پیش‌پرداخت و اصل مؤثر

اگر برای وام مسکن ۲۰۰ میلیون پیش‌پرداخت می‌دهید و بانک ۸۰۰ میلیون می‌دهد، قسط روی ۸۰۰ است نه یک میلیارد. reverse فقط روی جریان وام است. ارزش کل ملک = پیش‌پرداخت + اصل وام. برای توان خرید، جمع را با درآمد بسنجید؛ این فرم فقط ۸۰۰ را می‌دهد.

تعطیلی اقساط و grace period

بعضی طرح‌ها دو قسط اول را به تأخیر می‌اندازند. فرم فرض می‌کند از ماه اول قسط می‌دهید. grace period در عمل n را از نظر هزینهٔ زمانی عوض می‌کند؛ شعبه جدول رسمی می‌دهد — reverse با n قراردادی تقریب است مگر grace در نرخ مؤثر جا افتاده باشد.

مثال کارگری: دو پیشنهاد بانک

بانک الف: قسط ۷ میلیون، ۳۶ ماه، ۲۳٪ — reverse حدود ۱۷۸ میلیون اصل. بانک ب: قسط ۷ میلیون، ۴۸ ماه، ۲۱٪ — اصل بالاتر ولی جمع سود دوره بیشتر. اگر فقط «کدام وام بیشتر می‌دهد» می‌پرسید، ب را می‌بینید؛ اگر «کدام کمتر تمام می‌شود»، باید installment را هم برای جمع پرداختی بزنید. reverse سؤال اول را جواب می‌دهد.

وام خودرو و بیمهٔ اجباری

بیمهٔ بدنه یا شخص ثالث گاهی در قسط گنجانده می‌شود. اگر ۵٫۵ میلیون قسط است و ۰٫۵ بیمه است، برای reverse وام ۵ میلیون بگذارید — وگرنه اصل را بیش از حد بالا نشان می‌دهید. از شعبه بپرسید چه بخشی از قسط، سود و اصل است.

ریال، تومان، و گرد کردن بانک

قراردادها گاهی ریال هستند. قسط را به تومان یکسان کنید قبل از ورود. بانک قسط را به ریال گرد می‌کند؛ اختلاف چند هزار تومان با reverse طبیعی است. برای مبالغ میلیاردی، یک بار با قسط گردشدهٔ رسمی تست دوطرفه کنید.

وقتی reverse کمتر از سقف اعلام بانک است

اپ بانک می‌گوید «تا ۳۰۰ میلیون» ولی reverse با قسط شما ۲۲۰ می‌دهد. علت‌ها: امتیاز اعتباری، نسبت بدهی به درآمد، یا سقف طرح. فرم سیاست بانک را نمی‌داند. reverse سقف ریاضی است؛ شعبه سقف عملی.

برنامه‌ریزی خرید با reverse چند مرحله

1. از درآمد، سقف قسط راحت را بنویسید (نه حداکثر استرس).
2. مدت‌های مجاز طرح (۱۲، ۲۴، ۳۶) را از بانک بگیرید.
3. برای هر مدت، reverse بزنید و اصل را یادداشت کنید.
4. با installment جمع پرداختی را برای مدت منتخب چک کنید.
5. پیش‌پرداخت و مسدودی را از اصل ذهنی کم کنید.

اگر بعد از reverse هنوز به هدف خرید نمی‌رسید، یا مدت را بالا ببرید (با هزینهٔ سود بیشتر) یا قسط را — در حد توان — بالا ببرید یا هدف خرید را کوچک کنید. سه راه مثل savings-goal است، ولی اینجا بدهی می‌سازید نه پس‌انداز.

ارتباط با سود سپردهٔ مسدود

وام ۱۰۰ با ۳۰ مسدود ۵ درصد: reverse ۱۰۰ می‌دهد؛ در طول وام سپردهٔ مسدود سود کوچکی می‌دهد که هزینهٔ مؤثر وام را کمی پایین می‌آورد. محاسبهٔ دقیق IRR نیاز به جریان نقدی ماه‌به‌ماه دارد؛ این صفحه تقریب را با یادآوری مسدودی می‌دهد، نه با حل IRR کامل.

برای مطالعهٔ نرخ‌های رسمی سال جاری، سود وام بانکی و برای سپرده جدول نرخ سپرده مکمل reverse هستند — یکی نرخ وام را برای i می‌دهد، دیگر برای مقایسهٔ «وام گرفتن در برابر صبر و پس‌انداز».